Tìm kiếm tài liệu miễn phí

Giáo trình: Điện hóa học

Taì liệu Nghiên cứu ứng dụng của lĩnh vực nhiệt động điện hóa trong việc xác định các đại lượng cơ bản của nhiệt động học, xác định hệ số hoạt độ của các ion. Nghiên cứu ứng dụng của lĩnh vực động học điện hóa trong ăn mòn kim loại, bảo vệ kim loại, tổng hợp điện hóa, quá thế,..Giúp các bạn Nắm vững lý thuyết nhiệt động học điện hóa và động học điện hóa để ứng trong một số lĩnh vực sản xuất, cuộc sống....



Đánh giá tài liệu

4.7 Bạn chưa đánh giá, hãy đánh giá cho tài liệu này


Giáo trình: Điện hóa học Giáo trình: Điện hóa học Giáo trình, điện hóa học, thuyết điện ly, nhiệt động học, ăn mòn kim loại, dung dịch điện ly, quá trình điện hóa
4.7 5 2083
  • 5 - Rất hữu ích 1.371

  • 4 - Tốt 712

  • 3 - Trung bình 0

  • 2 - Tạm chấp nhận 0

  • 1 - Không hữu ích 0

Mô tả

  1. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com §¹i §¹i häc ®µ n½ng tr−êng ®¹i häc s− ph¹m PGS.TS. lª tù h¶i PGS.TS. §µ 2009 §µ N½ng - 2009
  2. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Môc Môc luc Trang Më ®Çu 3 Ch−¬ng 1. Dung dÞch chÊt ®iÖn li vµ lý thuyÕt ®iÖn ly Arrhesnius 4 1.1. Kh¸i niÖm chÊt ®iÖn li 4 1.2. Nh÷ng b»ng chøng thùc nghiÖm vÒ sù tån t¹i c¸c ion trong dung dÞch 4 chÊt ®iÖn li 1.3. ThuyÕt ®iÖn li Arrhenius 5 1.4. Nguyªn nh©n sù ®iÖn li. T−¬ng t¸c ion - l−ìng cùc 6 Ch−¬ng 2. T−¬ng t¸c ion - l−ìng cùc dung m«i trong dung dÞch chÊt ®iÖn li 10 2.1. Nguyªn nh©n cña sù ®iÖn ly vµ t−¬ng t¸c ion - l−ìng cùc dung m«i 10 2.2. N¨ng l−îng m¹ng l−íi tinh thÓ 10 2.3. N¨ng l−îng solvat hãa 14 Ch−¬ng 3. T−¬ng t¸c ion - ion trong dung dÞch chÊt ®iÖn ly 17 3.1. Ho¹t ®é vµ hÖ sè ho¹t ®é 17 3.2. ThuyÕt Debey - Huckel 19 3.3. N¨ng l−¬ng t−¬ng t¸c gi÷a ion vµ khÝ quyÓn ion 20 3.4. TÝnh hÖ sè ho¹t ®é theo thuyÕt Debey - Huckel 24 3.5. Sù ph¸t triÓn cña thuyÕt Debey - Huckel 25 26 3.6. øng dông cña thuyÕt Debey - Huckel cho chÊt ®iÖn ly yÕu 28 3.7. øng dông thuyÕt Debey - Huckel ®Ó tÝnh ®é tan 3.8. Sù liªn hîp ion trong c¸c dung dÞch ®iÖn ly 29 3.9. C¸c chÊt ®a ®iÖn ly vµ chÊt ®iÖn ly nãng ch¶y 30 Ch−¬ng 4. Sù dÉn ®iÖn cña dung dÞch ®iÖn li 33 4.1. §é dÉn ®iÖn cña dung dÞch chÊt ®iÖn li 33 4.2. Mét sè tr−êng hîp ®Æc biÖt cña ®é dÉn ®iÖn c¸c dung dÞch chÊt ®iÖn 36 li 3.3. TÝnh chÊt cña dung dÞch chøa electron solvat ho¸ 23 3.4. Tèc ®é chuyÓn ®éng tuyÖt ®èi vµ linh ®é ion 23 3.5. Mèi liªn hÖ gi÷a linh ®é ion vµ ®é dÉn ®iÖn 24 3.6. Ph−¬ng ph¸p ®o ®é dÉn ®iÖn vµ øng dông 24 3.7. Sè vËn t¶i 26 Ch−¬ng 5. NhiÖt ®éng häc ®iÖn hãa 30 4.1. Sù xuÊt hiÖn thÕ trªn ranh giíi ph©n chia pha 30 4.2. ThÕ ®iÖn cùc 32 4.3. NhiÖt ®éng häc vÒ nguyªn tè Galvani 39 4.4. C¸c lo¹i pin 43 47 4.5. øng dông cña phÐp ®o søc ®iÖn ®éng Ch−¬ng 6. Líp ®iÖn kÐp trªn ranh giíi ®iÖn cùc - dung dÞch 54 5.1. Sù h×nh thµnh líp ®iÖn kÐp 54
  3. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 5.2. C¸c thuyÕt vÒ cÊu tróc líp kÐp 55 5.3. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu líp kÐp 58 Ch−¬ng 7. §éng häc c¸c qu¸ tr×nh ®iÖn ho¸ 61 6.1. §Æc tr−ng chung cña c¸c qu¸ tr×nh ®iÖn ho¸ 61 6.2. Sù ph©n cùc ®iÖn cùc - qu¸ thÕ 62 6.3. ThÕ ph©n huû 63 6.4. Tèc ®é qu¸ tr×nh ®iÖn cùc 63 6.5. §éng häc mét sè qu¸ tr×nh ®iÖn ho¸ 66 Ch−¬ng 8. Mét sè øng dông cña lÜnh vùc ®iÖn ho¸ 70 7.1. Mét sè kh¸i niÖm c¬ së 70 7.2. §iÖn kÕt tinh kim lo¹i 70 7.3. Mét sè øng dông trong ph©n tÝch ®iÖn ho¸ 71 7.4. Nguån ®iÖn ho¸ häc 71 7.5. Tæng hîp c¸c hîp chÊt h÷u c¬ - v« c¬ b»ng ph−¬ng ph¸p ®iÖn ho¸ 73 76 Ch−¬ng 9. ¨n mßn vµ b¶o vÖ kim lo¹i 76 8.1. ¨n mßn kim lo¹i 8.2. Sù thô ®éng kim lo¹i 79 8.3. B¶o vÖ kim lo¹i 79 Tµi liÖu tham kh¶o 83
  4. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Ch−¬ng Ch−¬ng 1 dung dung dÞch chÊt ®iÖn li vµ thuyÕt ®iÖn ly arrhÐnius 1.1. 1.1. Kh¸i niÖm chÊt ®iÖn li ChÊt ®iÖn li lµ nh÷ng hîp chÊt ho¸ häc cã kh¶ n¨ng ph©n li (hoµn toµn hay mét phÇn) trong dung dÞch thµnh nh÷ng h¹t mang ®iÖn tr¸i dÊu nhau ®−îc gäi lµ c¸c ion (cation vµ anion). 1.2. Nh÷ng b»ng chøng thùc nghiÖm vÒ sù tån t¹i cña c¸c ion trong dung dÞch chÊt ®iÖn li Quan niÖm vÒ sù tån t¹i c¸c phÇn tö tÝch ®iÖn, c¸c ion, trong dung dÞch c¸c chÊt ®iÖn li kh«ng ph¶i ®· ®−îc kh¼ng ®Þnh ngay trong ®iÖn ho¸, v× ë giai ®o¹n ph¸t triÓn ®Çu tiªn cña m×nh m«n khoa häc ®iÖn ho¸ ch−a cã quan niÖm nµy. B»ng chøng vÒ sù tån t¹i cña c¸c ion trong dung dÞch ®· ®−îc kh¼ng ®Þnh trªn c¬ së nh÷ng d÷ kiÖn thùc nghiÖm vÒ mét sè thuéc tÝnh nhiÖt ®éng sau ®©y cña dung dÞch ®iÖn li. 1. ¸p suÊt thÈm thÊu: Tõ thuyÕt dung dÞch suy ra r»ng, trong c¸c dung dÞch ®ñ lo·ng, ¸p suÊt thÈm thÊu π liªn hÖ víi nång ®é mol/l theo ph−¬ng tr×nh: π = C.R.T (1.1) ë ®©y: C lµ nång ®é mol/l; R lµ h»ng sè khÝ; T lµ nhiÖt ®é tuyÖt ®èi. §èi víi c¸c dung dÞch chÊt kh«ng ®iÖn li, vÝ dô nh− dung dÞch ®−êng trong n−íc, ph−¬ng tr×nh (1.1) phï hîp tèt v¬Ý c¸c sè liÖu thùc nghiÖm. §èi víi c¸c dung dÞch ®iÖn li, vÝ dô dung dÞch NaCl, gi¸ trÞ thùc nghiÖm cña π lín h¬n gi¸ trÞ tÝnh theo (1.1). §Ó gi¶i thÝch mét c¸ch h×nh thøc hiÖn t−îng nµy, Vant- Hoff ®−a vµo hÖ sè ®¼ng tr−¬ng Vant-Hoff (i) vµ biÓu thøc ¸p suÊt thÈm thÊu trong c¸c dÞch dÞch ®iÖn li lµ: π’ = i.C.R.T (1.2) ë ®©y i > 1. Tõ (1.1) vµ (1.2) suy ra π’ > π . §iÒu nµy dÉn tíi ý nghÜa r»ng tæng sè c¸c phÇn tö trong dung dÞch ®iÖn li cao h¬n trong dung dÞch kh«ng ®iÖn li cã cïng nång ®é mol. 2. ¸p suÊt h¬i trªn dung dÞch: ChÊt tan lµm gi¶m ¸p suÊt h¬i cña dung m«i trªn dung dÞch so víi dung m«i nguyªn chÊt (∆P). Trong dung dÞch kh«ng ®iÖn li ®ñ lo·ng th×: P0 M 0 ∆P = (1.3) .C m 1000 4
  5. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com víi P0: ¸p suÊt h¬i trªn dung m«i nguyªn chÊt; M0: ph©n tö gam dung m«i; ∆P: ®é gi¶m ¸p suÊt h¬i b·o hoµ cña dung m«i trªn dung m«i nguyªn chÊt so víi dung m«i trªn dung dÞch; Cm: nång ®é molan chÊt tan. §èi víi dung dÞch ®iÖn li, c¸c gi¸ trÞ thùc nghiÖm cña ∆P lín h¬n gi¸ trÞ tÝnh theo (1.3). Do vËy, gi¶ thiÕt r»ng sè tiÓu ph©n trong c¸c dung dÞch ®iÖn li lín vµ ®−a vµo (1.3) hÖ sè i > 1®Ó gi¶i thÝch sù m©u thuÉn nµy. §iÒu nµy cã nghÜa lµ trong c¸c dung dÞch ®iÖn ly, c¸c ph©n tö chÊt tan ®· bÞ ph©n c¾t ®Ó cho sè phÇn tö trong dung dÞch t¨ng lªn so víi dung dÞch kh«ng ®iÖn ly. 3. §é h¹ b¨ng ®iÓm vµ ®é t¨ng ®iÓm s«i cña dung dÞch: Ng−êi ta thÊy r»ng c¸c dung dÞch ®iÖn li cã nhiÖt ®é s«i cao h¬n vµ nhiÖt ®é ®«ng ®Æc thÊp h¬n c¸c dung dÞch kh«ng ®iÖn li cã cïng nång ®é C. §iÒu nµy chøng tá sè c¸c phÇn tö trong dung dÞch ®iÖn ly lín h¬n trong dung dÞch kh«ng ®iÖn ly cã cïng nång ®é. 4. HiÖu øng nhiÖt cña ph¶n øng trung hoµ: HiÖu øng nhiÖt cña ph¶n trung hoµ axit m¹nh b»ng baz¬ m¹nh lµ mét gi¸ trÞ kh«ng ®æi, kh«ng phô thuéc vµo b¶n chÊt cña axit vµ baz¬. HCl + NaOH → NaCl + H2O ∆H1 (a) HNO3 + KOH → KNO3 + H2O ∆ H2 (b) ∆H1 = ∆H2 = -57,3 kJ/mol (ë 250C) §iÒu nµy chøng tá r»ng ph¶n øng trung hoµ trªn lµ ph¶n øng gi÷a ion H+ vµ OH- do axit vµ baz¬ ph©n li ra: H+ + OH- → H2O (c) 5. Sù liªn quan gi÷a t¸c dông xóc t¸c cña c¸c axit vµ ®é dÉn ®iÖn cña chóng: ë nång ®é ®· cho, ®é dÉn ®iÖn cña axit cµng lín, hiÖu øng xóc t¸c cña nã cµng m¹nh vµ ¶nh h−ëng ®Õn qu¸ tr×nh thuû ph©n este. §iÒu nµy cho thÊy, trong dung dÞch c¸c axit ph©n li ra ion H+. Arrhenius 1.3. ThuyÕt ®iÖn li Arrhenius 1.3.1. C¸c gi¶ thuyÕt tr−íc Arrhenius Grothus (1805) vµ Faraday (1833) cho r»ng, sù ph©n li ra c¸c ion lµ do t¸c dông cña ®iÖn tr−êng. T− ®ã kh¸i niÖm “chÊt ®iÖn ly” do Faraday ®Ò nghÞ mang ý nghÜa lµ “bÞ ph©n ly bëi ®iÖn”. C¸c ion ®−îc sinh ra do sù ph©n ly nh− vËy ch¹y vÒ c¸c ®iÖn cùc d−íi t¸c dông cña ®iÖn tr−êng. Tuy nhiªn, c¸c thÝ nghiÖm vÒ sù tån t¹i ion trong dung dÞch, nh− sù liªn quan gi÷a t¸c dông xóc t¸c cña axit vµ ®é dÉn ®iÖn cho thÊy ph¶n øng thuû ph©n cña este x¶y ra khi kh«ng cã mÆt cña ®iÖn tr−êng. Kayander th× ®Ò cËp ®Õn sù tån t¹i trong dung dÞch axit vµ kiÒm nh÷ng “phÇn tö bÞ c¾t” kh«ng phô thuéc vµo sù cã mÆt cña dßng ®iÖn. Song Kyander ch−a ®−a ra ®−îc lý thuyÕt ®iÖn ly ®Ó gi¶i thÝch sù ®iÖn ly cña c¸c chÊt ®iÖn ly. 1.3.2. ThuyÕt ®iÖn li Arrhenius 5
  6. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Trong kho¶ng thêi gian 1883-1887 Arrhenius ®−a ra thuyÕt ®iÖn li dùa trªn c¬ së nh÷ng luËn ®iÓn c¬ b¶n sau: 1. C¸c ph©n tö axit, baz¬, muèi khi hoµ tan th× bÞ ph©n li thµnh c¸c phÇn tö mang ®iÖn (ion). VÝ dô: H+ + C l - Na+ + OH- HCl NaOH Na+ + Cl- CH3COO + H+ - NaCl CH3COOH C¸c ion cã thÓ cÊu t¹o bëi c¸c nguyªn tö hay nhãm nguyªn tö. Trong dung dÞch c¸c ion kh«ng t−¬ng t¸c g× víi nhau vµ cã t¸c dông nh− c¸c ph©n tö khÝ lÝ t−ëng. 2. Trong dung dÞch, sù ph©n li c¸c ph©n tö thµnh c¸c ion lµ kh«ng hoµn toµn, tøc lµ kh«ng ph¶i tÊt c¶ c¸c ph©n tö chÊt ®iÖn li, mµ chØ mét phÇn α nµo ®ã cña chóng, gäi lµ ®é ®iÖn li, ph©n li thµnh c¸c ion; phÇn c¸c ph©n tö cßn l¹i kh«ng ph©n li b»ng (1-α). n' α= (1.4) n n: tæng sè ph©n tö chÊt tan; n’ : sè ph©n tö ®· ph©n li. Gäi C lµ nång ®é mol/l cña dung dÞch; 1 ph©n tö chÊt ®iÖn li ph©n li ra ν ion th× tæng sè tiÓu ph©n trong hÖ lµ: ναC + (1- α) C = C [1 + α (ν - 1)] (1.5) BiÓu thøc [1 + α (ν - 1)] cho thÊy nång ®é ph©n tö chung cña c¸c tiÓu ph©n trong dung dÞch t¨ng lªn bao nhiªu lÇn do sù ®iÖn li g©y ra vµ cã ý nghÜa vËt lÝ t−¬ng ®−¬ng víi hÖ sè ®¼ng tr−¬ng i cña Vant-Hoff. Do ®ã: i = 1 + α (ν - 1) (1.6) V× ν > 1 vµ α < 0, nªn i > 1 vµ ph−¬ng tr×nh (1.6) cho phÐp gi¶i thÝch hîp lÝ c¸c sè liÖu thùc nghiÖm vÒ ¸p suÊt thÈm th©ó, sù thay ®æi ¸p suÊt h¬i cña dung m«i trªn dung dÞch; còng nh− sù h¹ nhiÖt ®é ®«ng ®Æc vµ sù t¨ng nhiÖt ®é s«i cña dung dÞch chÊt ®iÖn li. 3. Sù ph©n li ®−îc coi nh− mét ph¶n øng ho¸ häc vµ tu©n theo ®Þnh luËt t¸c dông khèi l−îng. M + + A- Kh¶o s¸t chÊt ®iÖn ph©n 1-1 : MA K [M+] = [A-] = αC ; [MA] = (1-α)C α 2 [ M +][ A−] C Ta cã K= = (1.7) 1−α [ MA] 6
  7. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 4C K (1.7) suy ra α = ( 1+ - 1) (1.8) K 2C K NÕu α nhá (1-α ~ 1) th× : α = (1.9) C NÕu thay C = 1/V : ®é pha lo·ng, th× (1.9) trë thµnh: α= (1.10) K .V Ph−¬ng tr×nh (1.10) gäi lµ ®Þnh luËt pha lo·ng Ostwald. 1.3.3. øng dông cña thuyÕt ®iÖn li Arrhenius ThuyÕt ®iÖn li cña Arrhenius ®· gi¶i thÝch tèt mét sè tÝnh chÊt cña dung dÞch ®iÖn li nh− ¸p suÊt thÈm thÊu, ¸p suÊt h¬i cña dung m«i trªn dung dÞch, ®é h¹ b¨ng ®iÓm, ®é t¨ng nhiÖt ®é s«i .. . Trªn c¬ së thuyÕt ®iÖn li Arrhenius ®· h×nh thµnh kh¸i niÖm axit vµ baz¬ ®Çu tiªn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò c©n b»ng trong dung dÞch ®iÖn li cïng víi mét sè tÝnh chÊt cña hÖ dung dÞch ®iÖn li. Theo thuyÕt Arrhenius th× axit HA lµ hîp chÊt ph©n li thµnh c¸c ion hidro vµ gèc axit: H+ + A - HA vµ baz¬ MOH lµ hîp chÊt ph©n li cho cation kim lo¹i vµ anion hidroxyl : M+ + OH- MOH V× vËy ph¶n øng trung hoµ lu«n lu«n dÉn ®Õn sù t−¬ng t¸c cña c¸c ion H+ vµ OH- . Do ®ã, hiÖu øng nhiÖt cña ph¶n øng gi÷a axit m¹nh vµ baz¬ m¹nh trong c¸c dung dÞch lo·ng cã gi¸ trÞ kh«ng ®æi vµ kh«ng phô thuéc vµo b¶n chÊt cña axit vµ baz¬. ThuyÕt Arrhenius ®−îc sö dông réng r·i ®Ó gi¶i thÝch c¸c c©n b»ng axit vµ bazo vµ sù ®iÖn li cña n−íc. Sù ®iÖn li cña n−íc x¶y ra nh− sau: H+ + OH- H2 O [ H + ][OH − ] H»ng sè ®iÖn li cña n−íc: K = (1.11) [ H 2 O] V× ®é ®iÖn li α cña n−íc rÊt nhá, do ®ã nång ®é H2O cã thÓ ®−îc xem nh− kh«ng ®æi. (1.11) ⇒ K. [H2O] = [ H+] [ OH-] = Kw (1.12) 7
  8. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Kw ®−îc gäi lµ tÝch sè ion cña H2O. ë 250C Kw = 10-14. Do ®ã, [ H+][ OH-] = 10-14. H»ng sè Kw phô thuéc rÊt lín vµo nhiÖt ®é, khi nhiÖt ®é t¨ng th× Kw t¨ng. t, 0C 20 30 60 70 80 90 100 Kw.1014 0,681 1,470 9,610 15,800 25,10 38,000 55,000 Do vËy, ë gi¸ trÞ pH = 7 dung dÞch sÏ cã tÝnh axit nÕu t0 < 250C vµ cã tÝnh kiÒm nÕu t0 > 250C. 1.3.4. Nh÷ng thiÕu sãt cña thuyÕt Arrhenius Bªn c¹nh nh÷ng −u ®iÓm ®· xÐt, thuyÕt Arrhenius cã c¸c nh−îc ®iÓm chñ yÕu sau: 1- ThuyÕt nµy kh«ng tÝnh ®Õn t−¬ng t¸c cña c¸c ion víi l−ìng cùc (dipol) n−íc hoÆc cña c¸c dung m«i kh¸c tøc lµ t−¬ng t¸c ion - dipol. T−¬ng t¸c nµy lµ c¬ së vËt lÝ t¹o thµnh c¸c ion trong dung dÞch khi hoµ tan c¸c chÊt ®iÖn li. V× kh«ng tÝnh ®Õn t−¬ng t¸c ion - dipol nªn kh«ng gi¶i thÝch ®−îc qu¸ tr×nh t¹o thµnh ion vµ ®é bÒn v÷ng cña c¸c hÖ ion. ThuyÕt arrhenius kh«ng ®Ò cËp ®Õn nguyªn nh©n cña sù ®iÖn li. 2- ThuyÕt Arrhenius xem ion nh− nh÷ng phÇn tö ®éc lËp, kh«ng tÝnh ®Õn t−¬ng t¸c ion - ion do lùc Coulomb g©y ra. ViÖc bá qua t−¬ng t¸c ion - ion hoµn toµn kh«ng thÓ chÊp nhËn ®−îc vÒ ph−¬ng diÖn vËt lÝ. Sù bá qua ®ã ®· lµm ph¸ vì c¸c hÖ thøc ®Þnh l−îng cña thuyÕt Arrhenius vµ do ®ã kh«ng thÓ gi¶i thÝch ®−îc sù thay ®æi cña h»ng sè ph©n li K theo nång ®é chÊt ®iÖn li. Sù thay ®æi cña K xuÊt hiÖn râ nhÊt trong c¸c dung dÞch chÊt ®iÖn li m¹nh, cã ®é ®iÖn li biÓu kiÕn gÇn b»ng 1. Nh−ng ngay c¶ trong dung dÞch axit axetic yÕu, sù phô thuéc K vµo nång ®é CH3COOH v−ît ®¸ng kÓ sai sè cña phÐp ®o. Gi¸ trÞ h»ng sè ph©n li K cña c¸c dung dÞch n−íc KCl vµ CH3COOH ë 250C : CKCl (mol/l) 0,0001 0,001 0,01 0,1 K(KCl) mol/l 0,0128 0,0456 0,1510 0,5349 C(CH3COOH) mol/l 0,001 0,02 0,10 0,20 K(CH3COOH) .105 mol/l 1,751 1,740 1,700 1,653 3- Theo thuyÕt Arrhenius th× α lµ ®¹i l−îng ®Æc tr−ng, cã gi¸ trÞ kh«ng ®æi dï ®o b»ng ph−¬ng ph¸p nµo vµ α < 1. Tuy nhiªn, thùc nghiÖm cho thÊy ®èi víi mét dung dÞch nhÊt ®Þnh, nÕu ®o b»ng ph−¬ng ph¸p kh¸c nhau th× α sÏ cã gi¸ trÞ kh¸c nhau, thËm chÝ α > 1. Gi¸ trÞ α cña dung dÞch axit HCl theo ph−¬ng ph¸p ®o ®é dÉn (α1) vµ søc ®iÖn ®éng (α2) nh− sau: 8
  9. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com α1 α2 C (mol/l ) 0,003 0,986 0,990 0,080 0,957 0,880 0,300 0,903 0,773 3,000 - 1,402 6,000 - 3,400 16,000 - 13,200 Sù kh¸c nhau gi÷a c¸c gi¸ trÞ α ®o ®−îc b»ng c¸c ph−¬ng ph¸p kh¸c nhau sÏ t¨ng khi nång ®é dung dÞch t¨ng. §Æc biÖt, gi¸ trÞ ®é ®iÖn li α ®o ®−îc b»ng ph−¬ng ph¸p søc ®iÖn ®éng lín h¬n 1 ë kho¶ng nång ®é cao. Do ®ã, trong tr−êng hîp nµy kh¸i niÖm ®é ®iÖn li α theo lÝ thuyÕt Arrhenius kh«ng cßn ý nghÜa vËt lÝ. Nh− vËy, lÝ thuyÕt ®iÖn li cña Arrhenius chØ ®−îc ¸p dông víi dung dÞch lo·ng cña chÊt ®iÖn li yÕu. Cßn ®èi víi dung dÞch ®iÖn li yÕu cã nång ®é cao vµ dung dÞch ®iÖn li m¹nh ë bÊt cø nång ®é nµo th× lÝ thuyÕt cña Arrhenius kh«ng thÓ ¸p dông ®ù¬c vÒ mÆt ®Þnh l−îng. §. I. Mendeleev cho r»ng, nh−îc ®iÓm chÝnh cña thuyÕt ®iÖn li Arrhenius lµ kh«ng tÝnh ®Õn t−¬ng t¸c gi÷a c¸c ph©n tö chÊt tan víi nhau còng nh− t¸c ®éng gi÷a c¸c ph©n tö chÊt tan víi c¸c ph©n tö dung m«i. ¤ng cho r»ng ®èi víi dung dÞch kh«ng chØ cã qu¸ tr×nh ph©n li, mµ cßn cã qu¸ tr×nh t¹o thµnh hîp chÊt míi víi sù tham gia cña c¸c ph©n tö dung m«i. Quan ®iÓm nµy ®−îc xem lµ ®óng ®¾n vµ ®−îc nhiÒu nhµ B¸c häc (§.P.C«n«val«p, J.A.Cabluc«p…) ph¸t triÓn trong cuèi thÕ kØ 19 vµ ®Çu thÕ kØ 20. . C©u hái vµ bµi tËp 1. H·y nªu nh÷ng b»ng chøng thùc nghiÖm chøng minh sù tån t¹i cña ion trong dung dÞch chÊt ®iÖn ly. 2. §é ph©n ly α cña mét chÊt ®iÖn ly yÕu trong dung dÞch n−íc cã thay ®æi kh«ng vµ thay ®æi nh− thÕ nµo khi t¨ng nhiÖt ®é? 3. H»ng sè ph©n li Kc cña mét chÊt ®iÖn ph©n yÕu sÏ thay ®æi nh− thÕ nµo khi thay dung m«i n−íc b»ng r−îu metylic? Bá qua t−¬ng t¸c ho¸ häc gi÷a chÊt tan vµ dung m«i. H»ng sè ®iÖn m«i n−íc > h»ng sè ®iÖn m«i r−îu metylic. 4. ë 25oC h»ng sè ph©n li cña NH4OH b»ng 1,79.10-5. Hái ë nång ®é nµo ®é ph©n li cña NH4OH b»ng 2%. TÝnh nång ®é OH- trong dung dÞch nµy. 5. H»ng sè ph©n li cña axit benzoic b»ng 6,3.10-5, cña axit axetic b»ng 1,79.10-5. X¸c ®Þnh tØ sè nång ®é ion H+ trong hai dung dÞch axit trªn cã cïng nång ®é. 6. H»ng sè ph©n li nhiÖt ®éng cña axit α-clopicric ë 298K b»ng 1,47.10-3. TÝnh ®é ph©n li cña axit nµy trong dung dÞch nång ®é 0,01M. 7. Tr×nh bµy néi dung c¬ b¶n cña thuyÕt Arrhenius, −u vµ nh−îc ®iÓm cña thuyÕt ®ã. 9
  10. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Ch−¬ng Ch−¬ng 2 T−¬ng l−ìng T−¬ng t¸c ion - l−ìng cùc dung m«i trong c¸c dung dÞch ®iÖn ly 2.1. 2.1. Nguyªn nh©n cña sù ®iÖn li vµ t−¬ng t¸c ion - l−ìng cùc dung m«i ThuyÕt ®iÖn li Arrhenius cã ngô ý lµ sù t¹o thµnh c¸c ion trong dung dÞch chØ x¶y ra khi c¸c ph©n tö trung hoµ cña chÊt tan bÞ ph©n huû. Song thùc tÕ c¸c ion tån t¹i ngay c¶ tr−íc khi hoµ tan. Ng−êi ta chia chÊt ®iÖn ph©n ra lµm hai lo¹i: - ChÊt ®iÖn ph©n thËt lµ chÊt ®iÖn ph©n ë tr¹ng th¸i ph©n tö tån t¹i liªn kÕt ion. VÝ dô: NaCl, KCl .. . - ChÊt ®iÖn ph©n tiÒm n¨ng lµ chÊt ®iÖn ph©n ë tr¹ng th¸i ph©n tö ch−a tån t¹i ion. VÝ dô: HCl ... §èi víi chÊt ®iÖn ph©n thËt th× qu¸ tr×nh ®iÖn li bao gåm: - Ph¸ huû m¹ng l−íi tinh thÓ do t−¬ng t¸c cña c¸c ion trong m¹ng l−íi tinh thÓ víi c¸c dipol (l−ìng cùc) cña dung m«i. - Qu¸ tr×nh solvat ho¸ ion t¹o thµnh bëi c¸c ph©n tö dung m«i. §èi víi chÊt ®iÖn ph©n tiÒm n¨ng th× qu¸ tr×nh ®iÖn li bao gåm: - T−¬ng t¸c ho¸ häc gi÷a ph©n tö víi dung m«i ®Ó bÎ g·y liªn kÕt ph©n tö t¹o ion. - Qu¸ tr×nh solvat ho¸ ion. VÝ dô: khi hoµ tan khÝ HCl vµo n−íc t¹o thµnh chÊt ®iÖn li m¹nh, axit clohidric. Song sù thËt ë ®©y kh«ng ph¶i lµ sù ph©n li ph©n tö HCl mµ lµ sù t−¬ng t¸c ho¸ häc cña chóng víi c¸c ph©n tö n−íc. HCl + H2O → H3O+ + Cl- ë ®©y proton chuyÓn tõ ph©n tö HCl ®Õn ph©n tö H2O t¹o thµnh ion hydroxoni. Ngoµi ra, c¸c ion H3O+ vµ Cl- ®−îc t¹o thµnh ®· tham gia vµo t−¬ng t¸c ion - dipol víi c¸c ph©n tö H2O d−. V× vËy, khi t¹o thµnh dung dÞch axit clohidric, n¨ng l−îng cÇn thiÕt ®Ó bÎ g·y liªn kÕt ho¸ häc H - Cl (kho¶ng 432kJ/mol), ®−îc bï trõ bëi n¨ng l−îng liªn kÕt cña proton (H+) víi ph©n tö n−íc trong ion H3O+ vµ n¨ng l−îng hydrat ho¸ cña c¸c ion H3O+, Cl-. §©y lµ hai c¬ chÕ c¬ b¶n t¹o thµnh c¸c dung dÞch ®iÖn ly. 2.2. N¨ng l−îng m¹ng l−íi tinh thÓ §Ó chøng minh qu¸ tr×nh h×nh thµnh dung dÞch chÊt ®iÖn ly theo c¬ chÕ trªn ®èi víi chÊt ®iÖn ph©n thËt, ta cÇn so s¸nh n¨ng l−îng cÇn thiÕt ®Ó ph¸ vì m¹ng l−íi tinh thÓ t¹o ra ion víi n¨ng l−îng solvat hãa c¸c ion bëi c¸c ph©n tö dung m«i. 10
  11. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com N¨ng l−îng m¹ng l−íi tinh thÓ lµ c«ng cÇn tiªu tèn ®Ó ph¸ vì m¹ng l−íi. N¨ng l−îng m¹ng l−íi tinh thÓ ®−îc tÝnh cho 1 mol chÊt nghiªn cøu. §Ó tÝnh n¨ng l−îng nµy, ng−êi ta dïng m« h×nh cña M. Born. XÐt hîp chÊt ion ®−îc t¹o bëi 2 ion tÝch ®iÖn tr¸i dÊu cã ®iÖn tÝch tuyÖt ®èi lµ Z1e vµ Z2e, vµ n»m c¸ch nhau mét kho¶ng r. Lùc t−¬ng t¸c tÝnh ®iÖn cña hai ion nµy ®−îc x¸c ®Þnh theo ®Þnh luËt Coulomb lµ: Z1Z 2 eo 2 Fc = (2.1) 4πε o r 2 ë ®©y εo lµ ®é thÈm ®iÖn m«i trong m«i tr−êng ch©n kh«ng. §å thÞ biÓu diÔn n¨ng l−îng t−¬ng t¸c cña hai ion tr×nh bµy ë h×nh 2.1. Fd FC U U r ro H×nh 2.1: §å thÞ biÓu diÔn n¨ng l−îng t−¬ng t¸c gi÷a hai ion H×nh Cã thÓ gi¶ thiÕt r»ng ion thø nhÊt ®−îc g¾n ë vÞ trÝ r = 0 vµ lùc Fc t¸c dông lªn ion thø hai theo h−íng cña ion thø nhÊt (h×nh 2.1). Do h−íng cña lùc nµy trïng víi h−íng cña trôc r cho nªn Fc < 0. §ång thêi lùc ®Èy F® t¸c dông lªn c¸c ion, lùc nµy do t−¬ng t¸c cña c¸c líp vá electron quyÕt ®Þnh vµ kh«ng cho phÐp c¸c ion tiÕn l¹i gÇn nhau ë mét kho¶ng c¸ch bÊt kú ®−îc. Gi¶ thiÕt r»ng lùc F® còng ®Æt lªn ion thø hai (h×nh 2.1). Do h−íng cña lùc nµy trïng víi h−íng cña trôc r cho nªn F® > 0. Lùc ®Èy cã thÓ biÓu diÔn d−íi d¹ng: B Fd = (2.2) r n+1 Trong ®ã B vµ n lµ c¸c h»ng sè, n > 1. VËy lùc t−¬ng t¸c tæng céng cña c¸c ion lµ: 11
  12. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Z1Z 2eo 2 B F = Fc + Fd = + n+1 (2.3) 4πε o r 2 r Theo ®Þnh nghÜa F = -dU/dr, víi U lµ thÕ n¨ng cña hÖ. V× vËy khi tÝch ph©n ®¹i l−îng F tõ kho¶ng c¸ch c©n b»ng (ro) gi÷a c¸c ion trong m¹ng l−íi tinh thÓ ®Õn r = ∞ ta cã thÓ tÝch ®−îc thÕ n¨ng U øng víi sù t¸ch hai ion ®−îc xÐt ®Õn kho¶ng c¸ch v« cïng lín (h×nh 2.1). ∞ Z1Z 2eo 2 ZZe2 B B U = − ∫ (− + n+1 )dr = 1 2 o − n (2.4) 4πε o r 4πε o ro nro 2 r ro H»ng sè B cã thÓ tÝnh theo ph−¬ng tr×nh (2.3). V× t¹i tr¹ng th¸i c©n b»ng, khi ®ã r = ro vµ F = 0; nªn ta cã: Z1Z 2 eo 2 ro n −1 B= (2.5) 4πε o Ph−¬ng tr×nh (2.4) ®−îc viÕt l¹i: Z1Z 2 eo 2 1 U= (1 − ) (2.6) 4πε o ro n C«ng thøc (2.6) ®−îc tÝnh cho mét cÆp c¸c ion. §Ó tÝnh n¨ng l−îng m¹ng l−íi tinh thÓ cho mét mol chÊt cÇn nh©n U víi NA (sè Av«gadro) vµ tÝnh t−¬ng t¸c gi÷a c¸c ion nµy. Sù t−¬ng t¸c ®ã ®−îc x¸c ®Þnh bëi sù ph©n bè t−¬ng hç cña chóng trong thÓ tÝch m¹ng l−íi. Sù bæ chÝnh cuèi cïng t−¬ng ®−¬ng víi viÖc ®−a vµo mét phÇn tö A (gäi lµ h»ng sè Madelung), nã ®−îc xem lµ tæng cña chuçi vµ phô thuéc vµo kiÓu m¹ng l−íi tinh thÓ. VÝ dô víi ph©n tö NaCl th× gi¸ trÞ cña A = 1,7476. V× vËy, m« h×nh Born ®èi víi m¹ng l−íi tinh thÓ dÉn tíi c«ng thøc: Z1Z 2 eo 2 1 U = N A . A. (1 − ) (2.7) 4πε o ro n Ph©n tÝch cÊu tróc R¬ngen cho phÐp x¸c ®Þnh h×nh häc cña c¸c tinh thÓ vµ x¸c ®Þnh c¸c th«ng sè A vµ ro. H»ng sè n ®−îc tÝnh tõ c¸c sè liÖu vÒ ®é lín cña tinh thÓ theo c«ng thøc: 1 + 18ro 4 n= (2.8) β Aeo 2 12
  13. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com ë ®©y β lµ hÖ sè nÐn. §èi víi NaCl ta thu ®−îc n = 7,5. §èi víi c¸c muèi kh¸c, gÝa trÞ cña n dao ®éng tõ 5 ®Õn 12. Khi tÝnh n¨ng l−îng m¹ng l−íi tinh thÓ NaCl theo c«ng thøc (2.7) ta ®−îc gÝa trÞ sau: ∆GNaCl ≈ 762 kJ/mol Gi¸ trÞ ∆GNaCl thu ®−îc ë trªn cã thÓ so s¸nh víi sù thay ®æi entanpi trong qu¸ tr×nh ph¸ vì m¹ng l−íi tinh thÓ NaCl (∆HNaCl). §¹i l−îng ∆HNaCl cã thÓ x¸c ®Þnh nhê chu tr×nh sau: H Na+(khi) Cl-(khi) NaCltt + -e +e H1 H2 Na(khi) Cl(khi) H5 H4 H3 Nar 1/2Cl2 + Víi: ∆H 1 = - 496kJ/mol; ∆H2 = 365 kJ/mol; ∆H3 = 109 kJ/mol; ∆H4 = -121 kJ/mol vµ ∆H5 = - 411 kJ/mol. ∆HNaCl = - (∆H1 + ∆H2 + ∆H3 + ∆H4 + ∆H5) = 772 kJ/mol ⇒ Ngoµi ra, gÝa trÞ T.∆S cña NaCl ë 25oC gÇn b»ng 15 kJ/mol. V× vËy, ®èi víi n¨ng l−îng m¹ng l−íi tinh thÓ NaCl ta thu ®−îc: ∆G = ∆H - T∆S = 757 kJ/mol. Gi¸ trÞ nµy phï hîp tèt víi gÝa trÞ ®−îc tÝnh tõ (2.7). Gi¸ trÞ ®¹i l−îng thay ®æi entanpi khi ph¸ vì m¹ng l−íi tinh thÓ cña d·y c¸c halogenua kim lo¹i kiÒm ®−îc tr×nh bµy ë b¶ng 2.1. B¶ng 2.1: Gi¸ trÞ ∆H cña c¸c m¹ng l−íi tinh thÓ cña c¸c halogenua kim lo¹i kiÒm ë 25oC ∆H (kJ/mol) Cation F- Cl - Br - I- Na+ 911 774 741 - K+ 810 702 678 637 Rb+ 780 - 658 621 Cs+ 744 - - 604 13
  14. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Nh− vËy, sù t¹o thµnh c¸c ion khi ph¸ vì m¹ng l−íi tinh thÓ ®ßi hái ph¶i tiªu tèn mét n¨ng l−îng rÊt lín. NÕu n¨ng l−îng nµy kh«ng ®−îc bæ chÝnh bëi n¨ng l−îng hydrat hãa, th× kh¶ n¨ng ph©n ly cña chÊt tan b»ng kh«ng. 2.3. N¨ng l−îng solvat hãa N¨ng l−îng solvat hãa lµ n¨ng l−îng thu ®−îc khi chuyÓn mét mol ion nghiªn cøu tõ ch©n kh«ng vµo dung m«i ®· cho. ë ®©y gi¶ thiÕt r»ng, trong n¨ng l−îng nµy kh«ng chøa t−¬ng t¸c tÜnh ®iÖn cña c¸c ion, t−¬ng t¸c nµy kh«ng thÓ tr¸nh khái khi ®−a vµo dung m«i ion thø hai vµ mçi mét ion tiÕp theo. §Ó tr¸nh sù phøc t¹p nµy, dung dÞch vÉn ®−îc gi÷ trung hoµ ®iÖn, tøc lµ ®−a vµo dung dÞch l−îng thÝch hîp c¸c ion nghÞch dÊu vµ sù pha lo·ng dung dÞch ®ñ lín ®Ó lµm triÖt tiªu t−¬ng t¸c hót gi÷a c¸c cation vµ anion. M. Born ®· ®−a ra m« h×nh ®¬n gi¶n nhÊt ®Ó tÝnh n¨ng l−îng solvat hãa nh− h×nh 2.2. W1 O W2 = 0 W3 O H×nh 2.2: S¬ ®å ®Ó tÝnh n¨ng l−îng solvat hãa theo m« h×nh Born H×nh 2.2: Theo m« h×nh nµy, ion ®−îc xem nh− qu¶ cÇu tÝch ®iÖn cã b¸n kÝnh ri vµ dung m«i lµ m«i tr−êng ®ång nhÊt liªn tôc cã h»ng sè ®iÖn m«i ε. Qu¸ tr×nh chuyÓn c¸c qu¶ cÇu tÝch ®iÖn tõ ch©n kh«ng vµo m«i tr−êng ®−îc chia thµnh 3 giai ®o¹n: 1- Sù phãng ®iÖn qu¶ cÇu trong ch©n kh«ng. 2- Sù chuyÓn c¸c qu¶ cÇu khong tÝch ®iÖn tõ ch©n kh«ng vµo dung m«i. 3- Sù tÝch ®iÖn cña qu¶ cÇu trong m«i tr−êng. ë ®©y gi¶ thiÕt r»ng c«ng cña giai ®o¹n 2: W2 = 0, vµ ®Ó tÝnh c«ng cña c¸c giai ®o¹n 1 vµ 3 (W1 vµ W3) ta sö dông c¸c ®Þnh luËt tÜnh ®iÖn c¬ b¶n vµ ta thu ®−îc c¸c biÓu thøc sau: Zi eo 2 Z i eo 2 W1 = W3 = vµ (2.9) 8πε o ri 8πε oε ri Víi ε lµ h»ng sè ®iÖn m«i cña m«i tr−êng vµ ri lµ b¸n kÝnh qu¶ cÇu i. 14
  15. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com NÕu xem r»ng n¨ng l−¬ng tù do solvat hãa ∆GS = NA ∑ Wi th× ta cã ®−îc c«ng thøc c¬ b¶n sau cña m« h×nh Born: Z i eo 2 1 ∆G = N A (1 − ) (2.10) 8πε o ri ε MÆt kh¸c, ta cã ph−¬ng tr×nh Gibb - Helmholt: d (∆G ) ∆H = ∆G − T (2.11) dT Tõ (2.10) vµ (2.11) ta ®−îc biÓu thøc entanpi solvat hãa: T dε Z i eo 2 ∆H S = N A (1 − . ) (2.12) 8πε o ri ε dT Ph−¬ng tr×nh (2.12) gäi lµ ph−¬ng tr×nh Born - Berrum. C¸c kÕt qu¶ tÝnh theo ph−¬ng tr×nh (2.10) vµ (2.12) ®èi víi sù hydrat hãa c¸c cation kim lo¹i kiÒm vµ c¸c anion halogen ®−îc tr×nh bµy trong b¶ng 2.2. B¶ng 2.2: N¨ng l−îng tù do vµ entanpi hydrat hãa tÝnh theo m« h×nh Born ë 25oC - ∆GS (kJ/mol) - ∆H (kJ/mol) Ion ri(theo Pauing) Li+ 0,60 1143 1163 Na+ 0,95 722 734 K+ 1,33 515 524 Rb + 1,48 463 471 C s+ 1,69 406 412 F- 1,36 504 513 Cl - 1,81 379 386 Br - 1,95 352 358 I- 2,16 317 323 N¨ng l−îng hydrat hãa cña ph©n tö lµ tæng n¨ng l−îng hydrat hãa cña c¸c ion trong ph©n tö vµ kÕt qu¶ cho thÊy n¨ng l−îng hydrat ho¸ ph©n tö tÝnh theo m« h×nh Born kh¸ lín vµ hoµn toµn cã thÓ ®¶m b¶o ph¸ vì m¹ng l−íi tinh thÓ khi t¹o thµnh dung dÞch ®iÖn ly. §©y lµ kÕt luËn quan träng nhÊt vÒ mÆt ®Þnh tÝnh tõ thuyÕt Born, nã cho thÊy sù solvat hãa c¸c ion lµ nguyªn nh©n chñ yÕu t¹o thµnh vµ ®é bÒn v÷ng cña c¸c dung dÞch ®iÖn ly. HiÖu øng nhiÖt hydrat hãa cña ph©n tö muèi còng cã thÓ ®−îc tÝnh theo chu tr×nh nhiÖt ®éng. VÝ dô ®èi víi muèi natri clorua: 15
  16. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com HNaCl Cl-(khi) Na+(khi) NaCltt + Hs + Hs - - Hht Na+(aq) Cl-(aq) ë ®©y ∆Hht lµ hiÖu øng nhiÖt hoµ tan ®−îc ngo¹i suy ®Õn dung dÞch muèi rÊt lo·ng. Tõ chu tr×nh nµy ta thu ®−îc hiÖu øng nhiÖt solvat ho¸ ®èi víi NaCl nh− sau: ∆HS(NaCl) = ∆HS+ + ∆HS - = ∆Hht - ∆HNaCl = -768 kJ/mol B»ng ph−¬ng ph¸p t−¬ng tù ta tÝnh ®−îc ∆HS víi c¸c muèi kh¸c. Gi¸ trÞ ∆HS thu ®−îc tõ nhiÖt ®éng vµ theo m« h×nh Born ®èi víi c¸c muèi clorua kim lo¹i kiÒm ®−îc tr×nh bµy ë b¶ng 2.3. B¶ng 2.3: ∆HS khi hydrat ho¸ c¸c clorua kim lo¹i kiÒm ë 25oC ∆HS (kJ/mol) Ph−¬ng ph¸p tÝnh LiCl NaCl KCl RbCl CsCl Tõ chu tr×nh nhiÖt ®éng -883 -768 -685 -664 -639 Theo m« h×nh Born -1549 -1120 -910 -857 -798 B¶ng 2.3 cho thÊy, c¸c gi¸ trÞ ∆HS tÝnh theo nhiÖt ®éng vµ chu tr×nh Born cã sù sai lÖch t−¬ng ®èi lín. §iÒu nµy cho thÊy ®Æc tr−ng hoµn toµn gÇn ®óng cña c¸c gi¶ thiÕt ®−îc ®−a ra trªn c¬ së m« h×nh Born. V× vËy, ng−êi ta ®· ®−a vµo m« h×nh Born c¸c hiÖu chØnh ®Ó chÝnh x¸c ho¸ thuyÕt solvat ho¸ cña Born. VÝ dô m« h×nh cña Uebe ®−a vµo sù hiÖu chØnh vÒ sù gi¶m h»ng sè ®iÖn m«i cña dung m«i gÇn ion (do sù ®Þnh h−íng nghiªm ngÆt cña c¸c dipol trong ion) vµ hiÖu chØnh vÒ sù gi¶m c«ng nÐn dung m«I khi ®−a chÊt ®iÖn ly vµo nã (hiÖu øng ®iÖn gi¶i). Nh÷ng m« h×nh phøc t¹p h¬n cho phÐp lo¹i tr sù kh¸c nhau gi÷a gi¸ trÞ ∆HS theo nhiÖt ®éng vµ theo m« h×nh solvat hãa. 16
  17. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Ch−¬ng Ch−¬ng 3 T−¬ng T−¬ng t¸c ion - ion trong dung dÞch chÊt ®iÖn ly T−¬ng t¸c ion - dipol vÒ mÆt vËt lÝ cho phÐp gi¶i thÝch sù t¹o thµnh vµ ®é bÒn v÷ng cña c¸c dung dÞch ®iÖn li. Song ®Ó m« t¶ ®Þnh l−îng c¸c tÝnh chÊt cña nh÷ng dung dÞch nµy cÇn ph¶i tÝnh ®Õn t−¬ng t¸c ion - ion. 3.1. Ho¹t ®é vµ hÖ sè ho¹t ®é Trong c¸c dung dÞch lo·ng, khi ®ã c¸c ion ë c¸ch xa nhau, t−¬ng t¸c cña chóng vÒ c¬ b¶n lµ t−¬ng t¸c tÜnh ®iÖn. Tuú theo sù gÇn nhau cña c¸c ion khi t¨ng nång ®é dung dÞch mµ b¾t ®Çu cã sù xen phñ gi÷a c¸c líp vá solvat cña c¸c ion riªng biÖt vµ t−¬ng t¸c tÜnh ®iÖn gi÷a c¸c ion bÞ phøc t¹p ho¸ vµ trë nªn quan träng. Ngoµi ra, khi c¸c cation vµ anion l¹i gÇn nhau cßn x¶y ra sù kÕt hîp, khi ®ã lùc t−¬ng t¸c gi÷a c¸c ion kh«ng thÓ xem lµ thuÇn tuý tÜnh ®iÖn. Trong dung dÞch chÊt ®iÖn ly t¹o thµnh c¸c ion phøc vµ c¸c ph©n tö kh«ng ®iÖn ly cßn xuÊt hiÖn t−¬ng t¸c kh«ng cã tÝnh chÊt tÜnh ®iÖn m¹nh h¬n nhiÒu. §Ó m« t¶ mét c¸ch h×nh thøc tÊt c¶ c¸c tæ hîp t−¬ng t¸c xuÊt hiÖn trong c¸c dung dÞch ®iÖn ly, Lewis ®· ®−a ra ®¹i l−îng ho¹t ®é (a) thay cho ®¹i l−îng nång ®é trong c¸c ph−¬ng tr×nh nhiÖt ®éng. ë ®©y, còng nh− trong c¸c dung dÞch kh«ng ®iÖn ly, gi¶ thiÕt r»ng tÊt c¶ c¸c hÖ thøc nhiÖt ®éng ®Òu ®−îc biÓu diÔn ë d¹ng c¸c ph−¬ng tr×nh cña dung dÞch lý t−ëng, nh−ng thay nång ®é b»ng ho¹t ®é. V× vËy, tÊt c¶ c¸c d¹ng t−¬ng t¸c gi÷a c¸c phÇn tö cña dung dÞch kh«ng tÝnh ®Õn b¶n chÊt cña chóng dÉn tíi sù sai lÖch cña ho¹t ®é t×m ®−îc b»ng thùc nghiÖm víi gi¸ trÞ nång ®é t−¬ng øng. §©y lµ ph−¬ng ph¸p m« t¶ c¸c t−¬ng t¸c ®−îc dïng cho c¸c dung dÞch ®iÖn ly. Ta cã biÓu thøc ®èi víi thÕ ho¸ häc cña phÇn tö i cã d¹ng: ∂G µi = ( (3.1) )N ∂N i j≠i ,T ,P Hay µ i = µ i0 + RTlnai (3.2) §Ó x¸c ®Þnh ho¹t ®é cña c¸c ion vµ ho¹t ®é cña ph©n tö, ta xÐt sù ph©n li cña chÊt ®iÖn ph©n Mν+ Aν- : ⇔ ν+ M z + + ν -Az - M ν+ A ν- víi ν+ + ν- = ν Ta cã biÓu thøc thÕ ho¸ häc cña c¸c ph©n tö vµ ion nh− sau: µ s = µs0 + RTlnas 17
  18. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com µ + = µ +0 + RTlna+ µ - = µ-0 + RTlna- µ0 lµ thÕ ho¸ häc tiªu chuÈn; as, a+, a- lµ ho¹t ®é cña ph©n tö vµ c¸c ion. Ta cã: µs = ν+ µ+ + ν- µ- vµ µs0 = ν+ µ0+ + ν- µ0- Suy ra: RTlnas = ν+ RTlna+ + ν- RTlna- as = a+ν+. a-ν- ⇒ (3.3) §Ó m« t¶ c¸c tÝnh chÊt cña dung dÞch ®iÖn li, ng−êi ta ®−a vµo kh¸i niÖm ho¹t ®é ion trung b×nh: aν + + .aν − ν a± = = (3.4) ν aS − Ho¹t ®é cña c¸c ion riªng biÖt lµ tÝch sè cña nång ®é ion víi hÖ sè ho¹t ®é: a+ = γ+ m+ ; a- = γ- m- (3.5) m+ , m- : nång ®é molan cña cation vµ anion. γ+, γ- : hÖ sè ho¹t ®é cña cation vµ anion. Ta cã : a± = γ± . m± (3.6) γ± = ( γ+ν+. γ-ν-)1/ ν (3.7) m± = ( m+ν+.m-ν-)1/ ν (3.8) m± = m. ν ± (3.9) víi ν± = (ν+ν+.ν-ν-)1/ ν Víi c¸c thang nång ®é kh¸c nhau ta cã: ac = γc.C ; aN = γN . N Trong tÊt c¶ c¸c thang nång ®é, hÖ sè ho¹t ®é trung b×nh ë ®é pha lo·ng v« cïng cña dung dÞch tiÕn tíi ®¬n vÞ, do khi ®ã t−¬ng t¸c ion- ion tiÕn tíi kh«ng vµ dung dÞch cã nh÷ng tÝnh chÊt nh− dung dÞch lÝ t−ëng. 18
  19. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Cã mét vµi ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh ho¹t ®é vµ hÖ sè ho¹t ®é chÊt ®iÖn li nh− ¸p suÊt h¬i cña dung m«i trªn dung dÞch, ph−¬ng ph¸p nghiÖm s«i vµ nghiÖm l¹nh, ph−¬ng ph¸p ¸p suÊt thÈm thÊu. Ngoµi ra, ng−êi ta cßn sö dông ph−¬ng ph¸p ®o hiÖu thÕ cña m¹ch ®iÖn ho¸ c©n b»ng. Ph−¬ng ph¸p nµy dùa trªn c¸c ®Þnh luËt nhiÖt ®éng häc ®iÖn hãa. Ho¹t ®é vµ hÖ sè ho¹t ®é thu ®−îc b»ng c¸c ph−¬ng ph¸p kh¸c nhau trïng víi nhau trong giíi h¹n ®é chÝnh x¸c cña thÝ nghiÖm. §iÒu nµy cho thÊy r»ng ph−¬ng ph¸p nhiÖt ®éng m« t¶ t−¬ng t¸c trong c¸c dung dÞch ®iÖn ly lµ ®óng ®¾n vµ tù phï hîp (chóng ta nhí r»ng, ®é ®iÖn ly ®−îc x¸c ®Þnh b»ng c¸c ph−¬ng ph¸p kh¸c nhau, m©u thuÉn víi nhau). 3.2. ThuyÕt Debye-Huckel Debye- 3.2.1. Nh÷ng gi¶ thuyÕt ban ®Çu cña Debye-Huckel Ph−¬ng ph¸p ho¹t ®é còng nh− hÖ sè ho¹t ®é ®ãng gãp rÊt quan träng vµo m« t¶ nh÷ng thuéc tÝnh nhiÖt ®éng cña dung dÞch chÊt ®iÖn li. Tuy nhiªn, nh÷ng quy luËt vÒ ho¹t ®é vµ hÖ sè ho¹t ®é cßn mang tÝnh kinh nghiÖm. §Ó m« t¶ t−¬ng t¸c ion - ion cÇn ph¶i biÕt sù ph©n bè cña ion trong dung dÞch vµ b¶n chÊt cña lùc t−¬ng t¸c gi÷a c¸c ion. Do c¸c ion vµ c¸c dipol cña dung m«i chuyÓn ®éng Brown vµ c¸c ion cã thÓ t¹o thµnh c¸c chÊt liªn hîp, c¸c phøc chÊt vµ c¸c ph©n tö kh«ng ph©n li, cho nªn ë d¹ng tæng qu¸t bµi to¸n vÒ sù ph©n bè c¸c ion lµ cùc kú phøc t¹p. §Ó cã thÓ tÝnh to¸n lÝ thuyÕt t−¬ng t¸c ion-ion, Debey vµ Huckel ®· x©y dùng thuyÕt tÜnh ®iÖn víi c¸c gi¶ thuyÕt sau: 1. Trong dung dÞch chÊt ®iÖn ph©n ph©n li hoµn toµn, α = 1. 2. Ion ®−îc xem lµ c¸c ®iÖn tÝch ®iÓm kh«ng cã kÝch th−íc vËt lÝ. 3. T−¬ng t¸c gi÷a c¸c ion chØ ®¬n thuÇn lµ t−¬ng t¸c Coulomb. 4. Sù ph©n bè ion trong dung dÞch tu©n theo ®Þnh luËt ph©n bè thèng kª Boltzmann. 5. ChÊp nhËn h»ng sè ®iÖn m«i cña dung m«i nguyªn chÊt lµ h»ng sè ®iÖn m«i cña dung dÞch. Debye-Huckel ®· bá qua sù thay ®æi h»ng sè ®iÖn m«i cña m«i tr−êng g©y ra bëi ®iÖn tr−êng cña ion trong dung dÞch. 3.2.2. M« h×nh dung dÞch ®iÖn li cña Debye-Huckel Debye-Huckel ®−a ra m« h×nh vÒ dung dÞch chÊt ®iÖn li nh− sau: Trong dung dÞch ®iÖn li gåm cã nh÷ng ion trung t©m, xung quanh ion trung t©m ®ã lu«n ®−îc bao bëi mét khÝ quyÓn ion h×nh cÇu. Trong khÝ quyÓn ion th× x¸c suÊt t×m thÊy ion tr¸i dÊu víi ion trung t©m lín h¬n x¸c suÊt t×m thÊy ion cïng dÊu víi ion trung t©m. C¸c ion trong khÝ quyÓn kh«ng cè ®Þnh mµ lu«n lu«n ®æi chç cho nhau. ChuyÓn ®éng cña ion trªn khÝ quyÓn lµ chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn chø kh«ng ph¶i dao ®éng nh− c¸c ion ë nót cña m¹ng tinh thÓ. TÊt c¶ c¸c ion trong dÞch ®Òu b×nh ®¼ng. Mçi mét ion trong dung dÞch võa lµ ion trung t©m, võa lµ ion trong khÝ quyÓn ion. M« h×nh khÝ quyÓn ion cña Debye-Huckel dùa trªn hai hiÖu øng: + HiÖu øng tÜnh ®iÖn (cã tÝnh trËt tù) + HiÖu øng chuyÓn ®éng nhiÖt cña c¸c ion (cã tÝnh v« trËt tù) ViÖc tån t¹i khÝ quyÓn ion nh− vËy theo Debye-Huckel lµ dÊu hiÖu nãi lªn r»ng dung dÞch thùc kh¸c dung dÞch lÝ t−ëng. 19
  20. Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com H×nh 3.1: M« h×nh khÝ quyÓn ion H×nh Theo lÝ thuyÕt nhiÖt ®éng häc, thÕ nhiÖt ®éng G cña dung dÞch thùc cÇn ph¶i lín h¬n thÕ nhiÖt ®éng G cña dung dÞch lÝ t−ëng mét ®¹i l−îng G* (n¨ng l−îng bæ sung): G = G + G* Nh− vËy, n¨ng l−îng G* ph¶i ph¶n ¸nh hiÖu qu¶ cña lùc t−¬ng t¸c ion, cô thÓ ë ®©y lµ tæng lùc t−¬ng t¸c ion cña c¸c ion n»m trong khÝ quyÓn ®èi víi c¸c ion trung t©m. Trªn c¬ së m« h×nh cña m×nh, Debye-Huckel tÝnh n¨ng l−îng t−¬ng t¸c bæ sung G* vµ tõ ®ã tÝnh hÖ sè ho¹t ®é theo c«ng thøc: ∂G * kTlnγi = g = ( * ) P,T, n J (3.10) i ∂ni gi*: thÕ nhiÖt ®éng ®¼ng ¸p riªng phÇn ni : sè l−îng c¸c phÇn nhá cña cÊu tö i nj : sè l−îng c¸c phÇn nhá cña c¸c cÊu tö kh¸c ngoµi i. Nh− vËy, néi dung chñ yÕu cña lÝ thuyÕt Debye-Huckel lµ x¸c ®Þnh hÖ sè ho¹t ®é, mét kh¸i niÖm ®Þnh l−îng rÊt quan träng øng dông trong dung dÞch ®iÖn li (dung dÞch thùc). 3.3. N¨ng l−îng t−¬ng t¸c gi÷a ion trung t©m vµ khÝ quyÓn ion N¨ng l−îng t−¬ng t¸c gi÷a ion trung t©m vµ khÝ quyÓn ion lµ d¹ng ®iÖn n¨ng; v× vËy n¨ng l−îng nµy ph¶i lµ mét hµm cu¶ mËt ®é ®iÖn tÝch vµ thÕ trung b×nh cña khÝ quyÓn ion. Chän tuú ý mét ion d−¬ng lµm ion trung t©m vµ chän mét thÓ tÝch nguyªn tè dv = dx.dy.dz cña dung dÞch n»m t−¬ng ®èi gÇn ion trung t©m mét kho¶ng c¸ch r nh− sau: 20

Tài liệu cùng danh mục Hoá học

Vpi’s sacrificial anodes for protection against corrosion

The sacrificial anode is one of the most effective methods to protect against corrosion of metal in an electrolyte environment. Aluminium, zinc, and magnesium are the metals mostly employed for sacrificial anode cathodic protection of metals. Each sacrificial alloy anode with different closed-circuit potential and electrochemical capacity can be used in different conditions and environments. This paper presents the sacrificial anodes manufactured by the Vietnam Petroleum Institute (VPI) and their qualities. VPI’s sacrificial anode products have been certified by international accreditation organisation (DNV) to conform with DNV RP B401 standard, and the quality management system of VPI has been assessed and found to conform with the requirement of ISO 9001:2015 standard. VPI's products have been installed in petroleum structures and appreciated by customers.


Thành phần hóa học của tinh dầu từ hoa của cây hoa dẻ (Desmos Chinensis Lour.) ở Việt Nam

Chi Hoa dẻ (Desmos Lour.) theo Nguyễn Tiến Bân và Phạm Hoàng Hộ có 5 loài [1, 2], trong đó loài hoa dẻ thơm (Desmos chinensis) phân bố ở Ấn Độ, Trung Quốc, Lào, Cămpuchia, Thái Lan, Philippin, Inđônêxia và Việt Nam. Hoa của cây hoa dẻ thơm có mùi thơm dễ chịu có thể cất tinh dầu phục vụ cho việc sản xuất nước hoa. Đồng bào Mường ở Hòa Bình còn dùng nước sắc của hoa để chữa bệnh khó đẻ cho phụ nữ. Ở Ấn Độ người ta dùng nước sắc của rễ cây hoa dẻ thơm để chữa lỵ và chóng mặt. Ở Trung Quốc người ta dùng rễ và lá để trị đau dạ dày, đau bụng và viêm thận [3]... Tuy vậy, chưa có công trình nào ở trong nước nghiên cứu về tinh dầu cũng như thành phần hóa học của tinh dầu cây hoa dẻ thơm. Trong bài báo này chúng tôi muốn trình bầy một số kết quả về thành phần hóa học của tinh dầu cất từ hoa của hoa dẻ thơm ở Việt Nam.


Tác dụng hạn chế tăng glucose huyết của thân mướp đắng trên một số mô hình gây tăng glucose huyết thực nghiệm

Trong bài báo này, chúng tôi xin trình bày một số kết quả nghiên cứu về tác dụng hạn chế tăng glucose huyết của thân cây mướp đắng (TMÐ) trên một số mô hình gây tăng glucose thực nghiệm.


Bài giảng Hóa sinh - Chương 5: Vitamin

Vitamin là một nhóm chất hữu cơ có các tính chất lý, hoá học rất khác nhau. Tác dụng của chúng trên các cơ thể sinh vật cũng rất khác nhau nhưng đều rất cần thiết cho sự sống của sinh vật, nhất là đối với người và động vật. Bài giảng Chương 5: Vitamin tìm hiểu về Vitamin tan trong nước; Vitamin tan trong chất béo, mời các bạn cùng tham khảo bài giảng để nắm chi tiết nội dung các nội dung.


Phân tích môđun Cyclic trong đại số đường đi Leavitt

Trong bài viết này, chúng tôi mô tả cấu trúc của môđun cyclic trong đại số đường đi Leavitt sinh bởi các phần tử trong đồ thị cảm sinh.


Một số hợp chất cô lập từ cao Chloroform của thân cây mật gấu Mahonia nepalensis DC

Từ dịch chiết cao chloroform thân cây mật gấu được thu hái tại Buôn Mê Thuột, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Việt Nam, chúng tôi đã ly trích và xác định cấu trúc 3 hợp chất: 5-hydroxymethyl-2- furfuraldehyde (1); 2,3-dimethoxyphenol (2); 2-methylpyridin-3-ol (3). Cấu trúc hóa học của các hợp chất được xác định bằng các phương pháp phổ cộng hưởng từ hạt nhân một chiều và hai chiều kết hợp so sánh với các tài liệu tham khảo. Các hợp chất này lần đầu tiên được tìm thấy trong thân cây Mahonia nepalensis DC. mọc ở Việt Nam.


Khảo sát khả năng hấp phụ phenol đỏ và Mn(II) trong nước bằng vật liệu CTAB/AL-Bentonite

Trong nghiên cứu này, vật liệu bentonite biến tính bởi tác nhân hữu cơ/vô cơ được điều chế và ứng dụng để xử lý phenol đỏ và Mn(II) trong nước. Vật liệu được điều chế bằng cách trao đổi cation vô cơ nằm giữa lớp sét bentonite bằng tác nhân cetytrimethylammonium bromide (CTAB) và polycation nhôm.


Tổng hợp bột NiO dạng cầu rỗng cấu trúc nano bằng phương pháp nhiệt phân aerosol

Trong nghiên cứu này, bột oxit niken (NiO) dạng cầu rỗng cấu trúc nano đã được tổng hợp bằng phương pháp nhiệt phân aerosol (NPA) dung dịch muối niken axetat Ni(CH3COO)2 nồng độ 10 % (theo khối lượng). Ảnh hưởng của nhiệt độ tổng hợp đến đặc trưng về kích thước và hình thái của các hạt NiO cấu trúc nano được làm rõ. Bột NiO được nghiên cứu bằng phương pháp hấp phụ nitơ nhiệt độ thấp (BET), nhiễu xạ tia X, hiển vi điện tử quét (SEM) và phân tích cấp độ hạt qua tán xạ ánh sáng động.


Nghiên cứu ảnh hưởng các thông số công nghệ ép nóng đến độ truyền qua của gốm quang học Magie Florua trong phổ hồng ngoại

Bài báo này nghiên cứu ảnh hưởng của các thông số công nghệ ép nóng (nhiệt độ, áp suất, thời gian) trong chế tạo gốm quang học Magie Florua (MgF2) đến độ truyền qua của ánh sáng hồng ngoại, từ đó xác định được bộ thông số công nghệ hợp lý để chế tạo vật liệu gốm quang học đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật ứng dụng cho chóp đầu tự dẫn tên lửa hồng ngoại. Tiến hành nghiên cứu các cơ chế và quy luật xảy ra trong quá trình ép nóng. Chế tạo các mẫu thử ở các thông số công nghệ khác nhau để đánh giá ảnh hưởng của các thông số công nghệ đến chất lượng sản phẩm ép. Bằng thực nghiệm xác định được chế độ công nghệ ép nóng hợp lý (áp suất P = 250MPa; nhiệt độ T = 650o C và thời gian ép t = 30 phút) phục vụ chế tạo phôi chóp đầu tự dẫn hồng ngoại đạt các yêu cầu kỹ thuật đề ra.


Tổng hợp và tính chất của cao su Butadien dạng lỏng có hai nhóm Hydroxyl đầu-cuối mạch

Cao su butadiene có hai nhóm hydroxyl cuối mạch (HTPB)được tổng hợp bằng phương pháp trùng hợp gốc 1,3-butadien, sử dụng hydropeoxit làm chất khơi mào và tiến hành trong dung môi isopropanol. Các đặc trưng của HTPB được đánh giá bởi sắc ký thẩm thấu gel (GPC), phổ hồng ngoại (FT-IR) và phổ cộng hưởng từ hạt nhân 1 H-NMR, 13C-NMR. Ngoài ra, các tính chất nhiệt và nhiệt độ thủy tinh hóa (Tg) của HTPB cũng được nghiên cứu. Các kết thu được cho thấy, HTPB thu được tồn tại ở 3 dạng cấu trúc trong phân tử là cis, trans và vinyl, với khối lượng phân tử trung bình (Mw 2588,89 (g/mol) độ đa phân tán 1,44.


Tài liệu mới download

Từ khóa được quan tâm

Có thể bạn quan tâm

Bộ sưu tập

Danh mục tài liệu